آراسته و جويبارهاى روان و باغهاى نيكو ديدم كه در آن كنيزكان عطر آگين و غلامانى همچون لؤلؤ مكنون ديدم و چشم حيران و شگفتيم افزون شد و فرمود : اى سعيد ! هر جا كه باشيم اين چيزها در اختيار ماست و ما در كاروانسراى درماندگان نيستيم . « 1 » ( 1 ) امام هادى ( ع ) در مدت اقامت در سامراء بر حسب ظاهر گرامى و محترم بود و هر چند متوكل در صدد چاره و كارسازى بود كه آن حضرت را فرو گيرد ، بر آن توفيق نيافت و براى متوكل و آن حضرت احاديث بسيار است كه با ذكر آن كتاب طولانى مىشود . « 2 » ( 2 ) به امام صادق ( ع ) گفته شد : براى كسى كه يكى از شما را زيارت كند چه پاداشى است ؟ فرمود : همچون كسى است كه پيامبر ( ص ) را زيارت كند . ( 3 ) امام رضا ( ع ) فرموده است : همانا براى هر امامى بر گردن دوستان و شيعيان ايشان حقى است و عهدى و يكى از لوازم وفاى به عهد و حسن اداى آن زيارت مرقدهاى ايشان است . هر كس آنان را با رغبت زيارت كند و به آنچه آنان رغبت داشته‌اند تصديق كند ، امامان او در قيامت شفيعان او خواهند بود . « 3 » ( 4 ) امام ابو محمد حسن بن على عسگرى ( ع ) فرموده است : قبر من در سامرا مايهء امان هر دو گروه است . « 4 » تولد امام هادى روز سه شنبه نيمهء ذى حجه سال دويست و دوازده هجرى در مدينه بوده است و در سوم رجب دويست و پنجاه و چهار در سامرا رحلت فرموده است و عمر ايشان چهل و يك سال و هفت ماه بوده است و مادرش كنيزى به نام سمانه است و مدت امامت آن حضرت سى و سه سال بوده است و مدت توقف ايشان در سامرا ده سال و چند ماه بوده است . « 5 »

--> ( 1 ) . تمام اين بخش عينا و بدون كم و بيشى در صفحات 313 و 314 ارشاد مفيد آمده است و در اعلام الوراى طبرسى هم نقل شده است . م . ( 2 ) . ستيزه و دشمنى متوكل با آل على عليهم السلام در بسيارى از كتابهاى پيش از ارشاد مفيد و روضة آمده است ، از جمله به مروج الذهب مسعودى ، بخش زندگى متوكل مراجعه شود و در كتب قرن ششم و هفتم اهل سنت براى ديدن نمونه‌هايى از اين آزارها به صفحات 359 تا 361 تذكرة الخواص سبط ابن جوزى ، چاپ نجف مراجعه فرماييد . م . ( 3 ) . در عيون اخبار الرضا آمده و قبلا منابع آن ذكر شد . م . ( 4 ) . در تهذيب طوسى ، ص 93 ، ج 6 ، آمده است . م . ( 5 ) . براى اطلاع از اقوال ديگر به بحار الانوار ، صفحات 113 تا 117 ، جلد پنجاهم رجوع كنيد . م .